Roadmap projektu, czyli mapa drogowa, pokazuje, jakie rezultaty trzeba osiągnąć, w jakiej kolejności i od czego zależy przejście do kolejnych etapów. Pomaga uporządkować rozwój przedsięwzięcia bez rozpisywania każdego zadania osobno.
Dobrze przygotowana roadmapa pozwala odpowiedzieć na cztery pytania: dokąd zmierza projekt, co jest teraz najważniejsze, co musi wydarzyć się dalej i po czym poznamy, że prace przynoszą oczekiwany rezultat.
Nie potrzebujesz do tego rozbudowanego oprogramowania. W wielu przypadkach wystarczy prosty arkusz. Najważniejsze jest określenie celu, kolejnych etapów, zależności i sposobu oceny postępów.
Czym jest roadmap projektu?
Roadmap projektu to ogólny plan przedstawiający kierunek rozwoju przedsięwzięcia, jego najważniejsze etapy, oczekiwane rezultaty i ramy czasowe.
Może dotyczyć wprowadzenia nowego produktu, rozwoju sklepu internetowego, uruchomienia usługi, ekspansji na kolejny rynek albo wdrożenia systemu w firmie.
Załóżmy, że przedsiębiorstwo chce uruchomić platformę rezerwacji usług. Zanim klienci zaczną z niej korzystać, trzeba sprawdzić potrzeby odbiorców, przygotować projekt rozwiązania, stworzyć jego pierwszą wersję, przeprowadzić testy i zdecydować o dalszym rozwoju.
Roadmapa porządkuje te działania w logiczną całość. Nie musi jednak zawierać szczegółowej listy funkcji, spotkań czy zadań programistów. Takie informacje należą do planu realizacji projektu.
Dzięki temu zespół może szybko sprawdzić, na jakim etapie znajduje się przedsięwzięcie i jakie wyniki powinien osiągnąć w najbliższym czasie.
Co powinna zawierać mapa drogowa projektu?
Zakres informacji zależy od wielkości przedsięwzięcia, ale w większości projektów przydadzą się następujące elementy:
- Cel projektu, czyli konkretny rezultat, do którego dąży firma.
- Główne etapy, które prowadzą do osiągnięcia celu.
- Kamienie milowe, czyli ważne punkty potwierdzające postęp prac.
- Ramy czasowe, określające planowaną kolejność i termin realizacji etapów.
- Zależności, wskazujące, co musi zostać ukończone przed rozpoczęciem kolejnych prac.
- Osoby odpowiedzialne, które odpowiadają za dostarczenie ustalonych rezultatów.
- Kryteria ukończenia, dzięki którym można ocenić, czy etap rzeczywiście został zakończony.
W bardziej złożonych przedsięwzięciach warto również zaznaczyć najważniejsze ograniczenia, decyzje wymagające zatwierdzenia i ryzyka, które mogą wpłynąć na cały projekt.
Nie oznacza to konieczności rozbudowywania dokumentu. Jeśli roadmapa przestaje być czytelna, szczegóły lepiej przenieść do osobnego planu pracy.
Roadmapa a plan projektu i harmonogram. Czym się różnią?
Te pojęcia są ze sobą związane, ale nie oznaczają dokładnie tego samego.
Roadmapa pokazuje kierunek i najważniejsze rezultaty. Plan projektu opisuje sposób realizacji prac, a harmonogram określa ich przebieg w czasie.
| Narzędzie | Do czego służy |
|---|---|
| Roadmapa | Pokazuje cele, priorytety i najważniejsze etapy rozwoju |
| Plan projektu | Określa zakres prac, zadania, zasoby, odpowiedzialność i sposób realizacji |
| Harmonogram | Przedstawia terminy, czas trwania i kolejność działań |
| Wykres Gantta | Wizualizuje zadania lub etapy na osi czasu, często wraz z zależnościami |
Przykładowo w roadmapie firmy może znaleźć się etap „Uruchomienie sklepu internetowego”. Jego zakończenie będzie oznaczało, że klient może wybrać produkt, złożyć zamówienie i dokonać płatności.
Szczegółowy plan tego etapu obejmie już przygotowanie projektu graficznego, wdrożenie katalogu, konfigurację płatności, opracowanie treści i testowanie procesu zakupowego.
Harmonogram pokaże, kiedy poszczególne prace mają się rozpocząć i zakończyć. Wykres Gantta może pomóc przedstawić ich wzajemne zależności.
Roadmapa nie zastępuje planu projektu. Oba narzędzia powinny się uzupełniać, zwłaszcza gdy nad jednym przedsięwzięciem pracuje kilka zespołów.
Jak stworzyć roadmapę projektu w 7 krokach?
Przygotowanie mapy drogowej najlepiej zacząć od decyzji biznesowych, a nie od wyboru programu czy szablonu.
1. Określ cel i oczekiwany rezultat
Pierwszy krok to odpowiedź na pytanie, co firma chce osiągnąć i dlaczego realizacja projektu jest potrzebna.
Cel w rodzaju „rozwój działalności online” jest zbyt ogólny. Nie wskazuje, co ma się zmienić ani kiedy będzie można uznać przedsięwzięcie za zakończone.
Znacznie bardziej użyteczne jest określenie konkretnego rezultatu, na przykład:
„W ciągu pięciu miesięcy przygotować i uruchomić pilotaż platformy rezerwacyjnej dla 10 firm usługowych, zebrać dane o sposobie jej wykorzystania i podjąć decyzję o dalszym rozwoju produktu”.
Taki cel wskazuje rezultat, ramy czasowe oraz zakres początkowego wdrożenia.
Trzeba też rozdzielić wynik, na który zespół ma bezpośredni wpływ, od oczekiwanego efektu biznesowego. Uruchomienie platformy jest rezultatem projektu. Zdobycie określonej liczby płacących klientów zależy również od rynku, oferty i sprzedaży.
Rezultat tego kroku: jednoznaczny cel projektu oraz sposób sprawdzenia, czy został osiągnięty.
2. Ustal zakres i priorytety
Zanim podzielisz projekt na etapy, określ, co rzeczywiście jest potrzebne do osiągnięcia celu.
W przypadku platformy rezerwacyjnej podstawą pierwszej wersji mogą być wybór usługi, dostępnych terminów i potwierdzenie rezerwacji.
Program lojalnościowy, rozbudowane raporty czy dodatkowe integracje mogą poczekać, jeśli nie są potrzebne do przetestowania podstawowego działania produktu.
Przy ustalaniu priorytetów pomocne są trzy pytania:
- Czy ten element jest konieczny, aby osiągnąć główny cel?
- Co się stanie, jeśli odłożymy jego realizację?
- Jakich informacji potrzebujemy, aby zdecydować o jego wdrożeniu?
W ten sposób można oddzielić elementy niezbędne od tych, które jedynie wydają się atrakcyjne.
Warto również zapisać, czego projekt nie obejmuje. Dzięki temu nowe pomysły nie będą automatycznie zwiększały zakresu prac.
Rezultat tego kroku: uzgodniony zakres przedsięwzięcia i lista najważniejszych priorytetów.
3. Podziel projekt na główne etapy
Kolejnym zadaniem jest uporządkowanie drogi prowadzącej od obecnej sytuacji do oczekiwanego wyniku.
Etapy powinny odzwierciedlać rzeczywiste postępy, a nie wyłącznie działania poszczególnych działów.
Dla nowego produktu cyfrowego można przyjąć następującą kolejność:
- Rozpoznanie potrzeb klientów i weryfikacja założeń.
- Przygotowanie oraz ocena prototypu.
- Stworzenie pierwszej działającej wersji produktu.
- Uruchomienie pilotażu i zebranie danych.
- Ocena wyników oraz decyzja o dalszym rozwoju.
Każdy etap powinien kończyć się czymś, co można sprawdzić.
„Prace nad produktem” nie są wystarczająco precyzyjnym kamieniem milowym. „Wersja testowa umożliwia wykonanie rezerwacji od początku do końca” opisuje już konkretny rezultat.
Jeśli przedsięwzięcie jest duże, można dodatkowo podzielić etapy na inicjatywy. Nie trzeba jednak wpisywać do roadmapy wszystkich zadań, które będą wykonywane w ich ramach.
Rezultat tego kroku: logiczna sekwencja etapów, z których każdy prowadzi do konkretnego wyniku.
4. Sprawdź zależności i dostępne zasoby
Nie wszystkie prace można rozpocząć jednocześnie.
Jeśli projekt wymaga opracowania nowej usługi, przygotowanie materiałów sprzedażowych może zależeć od zatwierdzenia jej zakresu i sposobu działania.
Z kolei prace nad identyfikacją wizualną lub rozpoznaniem kanałów dotarcia do klientów mogą odbywać się równolegle.
Przy każdym etapie sprawdź, czy:
- istnieją decyzje lub rezultaty niezbędne do rozpoczęcia prac,
- firma dysponuje potrzebnymi kompetencjami,
- dostępny budżet wystarczy na planowany zakres,
- kluczowi pracownicy nie są jednocześnie przypisani do zbyt wielu zadań,
- konieczne będzie zaangażowanie dostawcy lub wykonawcy zewnętrznego.
Zależności warto zaznaczać tam, gdzie ich przeoczenie może opóźnić kolejne etapy.
Jeśli jedna osoba ma przygotować projekt graficzny, materiały marketingowe i prezentację sprzedażową, samo umieszczenie tych działań w tym samym miesiącu nie oznacza, że można wykonać je równolegle.
Rezultat tego kroku: mapa najważniejszych zależności i wstępna ocena możliwości realizacji projektu.
5. Ustal ramy czasowe
Dopiero po sprawdzeniu zakresu i zależności warto wyznaczyć terminy.
Sposób planowania powinien odpowiadać poziomowi pewności, z jakim można przewidzieć przebieg prac.
Jeśli projekt ma sztywną datę zakończenia, na przykład otwarcie lokalu przed sezonem, trzeba zaplanować pracę w odniesieniu do tego terminu.
Przy rozwoju nowego produktu, gdzie część decyzji będzie zależeć od wyników badań i testów, rozsądniejsze może być planowanie etapami lub kwartałami.
Można również zastosować podział:
- Teraz: prace zatwierdzone i przygotowane do realizacji.
- Następnie: działania, które mają ustalony priorytet, ale zależą od wyników wcześniejszych etapów.
- Później: inicjatywy rozważane w dalszej perspektywie, bez deklarowania dokładnej daty.
Takie podejście do planowania rozwoju produktu opisuje również Atlassian w poradniku o roadmapach Agile.
Nie należy jednak traktować orientacyjnych terminów jako zobowiązań. Jeśli prace są uzależnione od niezweryfikowanych założeń, trzeba to wyraźnie zaznaczyć.
Rezultat tego kroku: realistyczne ramy czasowe, które uwzględniają dostępne informacje i ograniczenia.
6. Wyznacz odpowiedzialność i kryteria ukończenia
Każdy etap powinien mieć osobę, która odpowiada za jego rezultat.
Nie musi ona samodzielnie wykonywać wszystkich zadań. Jej rolą jest dopilnowanie, aby potrzebne działania zostały zrealizowane, a wynik odpowiednio sprawdzony.
Samo przypisanie odpowiedzialności jednak nie wystarczy. Trzeba też określić, co dokładnie oznacza zakończenie etapu.
Przykładowo etap „Testowanie produktu” może zostać uznany za ukończony, gdy:
- przeprowadzono testy najważniejszych scenariuszy,
- udokumentowano wykryte problemy,
- usunięto błędy uniemożliwiające korzystanie z podstawowych funkcji,
- osoba odpowiedzialna zatwierdziła gotowość do pilotażu.
Takie kryteria pomagają uniknąć sytuacji, w której etap formalnie jest ukończony, choć nie dostarczył rezultatu potrzebnego do dalszych prac.
Rezultat tego kroku: osoba odpowiedzialna i sprawdzalne kryterium zakończenia dla każdego etapu.
7. Udostępnij roadmapę i ustal zasady przeglądów
Mapa drogowa powinna być dostępna dla osób, które podejmują decyzje lub realizują projekt.
Na początku uzgodnij, kto może ją zmieniać, skąd zespół pobiera aktualną wersję i kiedy będzie oceniać postępy.
Dla projektu prowadzonego przez kilka miesięcy można przyjąć tygodniowy przegląd bieżących blokad oraz miesięczną ocenę postępu najważniejszych etapów. To przykład organizacji pracy, a nie obowiązująca częstotliwość dla każdego projektu.
Podczas przeglądu warto ustalić:
- Co zostało ukończone od poprzedniego spotkania?
- Które rezultaty nie zostały dostarczone?
- Jakie przeszkody wpływają na dalsze prace?
- Czy planowane terminy i priorytety nadal mają uzasadnienie?
- Jaką decyzję trzeba podjąć przed następnym przeglądem?
Jeżeli warunki projektu istotnie się zmieniły, roadmapę należy zaktualizować. Warto przy tym zapisać powód zmiany, zwłaszcza jeśli dotyczy budżetu, zakresu lub daty uruchomienia.
Przykład roadmapy projektu dla firmy
Poniższy przykład przedstawia hipotetyczną firmę, która planuje stworzenie internetowego systemu rezerwacji dla małych przedsiębiorstw usługowych.
Założenia są następujące: firma chce przeznaczyć pięć miesięcy na przygotowanie produktu, przetestować go z 10 przedsiębiorstwami i na podstawie zebranych informacji zdecydować o dalszych inwestycjach.
Wszystkie liczby i terminy w tym przykładzie są przyjętymi założeniami, a nie wynikami rzeczywistego projektu lub danymi rynkowymi.
| Etap | Planowany okres | Oczekiwany rezultat | Odpowiedzialność |
|---|---|---|---|
| Badanie potrzeb | Miesiąc 1 | 12 rozmów z potencjalnymi użytkownikami i lista zweryfikowanych potrzeb | Osoba odpowiedzialna za produkt |
| Prototyp | Miesiąc 2 | Prototyp podstawowego procesu rezerwacji sprawdzony z użytkownikami | Projektant UX |
| Budowa MVP | Miesiąc 3 | Działająca wersja umożliwiająca utworzenie i obsługę rezerwacji | Lider techniczny |
| Pilotaż | Miesiąc 4 | Test z udziałem 10 firm i raport o wykorzystaniu produktu oraz problemach | Kierownik projektu |
| Ocena wyników | Miesiąc 5 | Decyzja o dalszym rozwoju, zmianie zakresu lub zakończeniu inicjatywy | Właściciel projektu |
Zależności są równie ważne jak same terminy.
Zespół powinien najpierw ustalić potrzeby użytkowników, zanim zatwierdzi zakres MVP. Dopiero po przygotowaniu i sprawdzeniu podstawowych funkcji można rozpocząć pilotaż.
Ostatni etap nie polega wyłącznie na potwierdzeniu, że system działa. Trzeba jeszcze ocenić, czy rozwiązanie odpowiada na istotny problem i czy istnieją podstawy do jego dalszego rozwoju.
Jak ocenić wyniki tego projektu?
Przed pilotażem firma powinna zdecydować, na podstawie jakich informacji będzie podejmować decyzję.
Przydatne mogą być:
- liczba firm, które rzeczywiście rozpoczęły korzystanie z systemu,
- liczba utworzonych i zakończonych rezerwacji,
- problemy utrudniające wykonanie podstawowych czynności,
- opinie użytkowników o przydatności rozwiązania,
- szacunkowy koszt dalszego rozwoju i utrzymania produktu.
Nie wszystkie te informacje muszą mieć z góry określony próg. Jeśli jednak firma uzależnia zwiększenie inwestycji od konkretnego wyniku, powinna ustalić kryterium przed rozpoczęciem testu.
W przeciwnym razie łatwo oceniać projekt wyłącznie na podstawie pozytywnych sygnałów i pomijać te, które podważają pierwotne założenia.
Ten przykład można dostosować do innych przedsięwzięć. W projekcie budowy strony internetowej kamieniami milowymi mogą być zatwierdzenie zakresu, przygotowanie struktury, wdrożenie, testy i uruchomienie. Inny przykład podziału prac znajdziesz w opisie procesu realizacji projektów Growth Insider.
Jaki format roadmapy wybrać?
Nie każda firma potrzebuje osi czasu z kilkudziesięcioma elementami. Format powinien wynikać z charakteru przedsięwzięcia i sposobu podejmowania decyzji.
Roadmapa na osi czasu
Sprawdza się, gdy terminy mają istotne znaczenie, a kolejność etapów jest stosunkowo dobrze znana.
Można przedstawić miesiące lub kwartały, a następnie przypisać do nich najważniejsze inicjatywy i kamienie milowe.
To dobry wybór przy projektach związanych z otwarciem nowej lokalizacji, wdrożeniem systemu lub uruchomieniem produktu w ustalonym terminie.
Roadmapa etapowa
Pokazuje przede wszystkim sekwencję rezultatów, bez szczegółowego przypisywania ich do dat.
Sprawdza się na wczesnym etapie projektu, gdy firma nie zna jeszcze wszystkich wymagań albo musi najpierw zweryfikować założenia.
Przykładowy układ to badanie potrzeb, prototyp, testy, wdrożenie i ocena.
Roadmapa „teraz, następnie, później”
Ten format jest przydatny, gdy priorytety są znane, ale trudno jeszcze określić dokładny termin realizacji każdej inicjatywy.
Pozwala oddzielić działania aktualnie zatwierdzone od tych, których kolejność lub zakres może się jeszcze zmienić.
Nie powinien jednak zastępować harmonogramu w projektach, w których konkretne terminy wynikają z umowy lub innych zobowiązań.
W czym przygotować roadmapę projektu?
Do stworzenia mapy drogowej nie trzeba od razu kupować specjalistycznego systemu.
W niewielkim przedsięwzięciu wystarczy Excel albo Google Sheets. Arkusz może zawierać etapy, planowane okresy, rezultaty, osoby odpowiedzialne, zależności i status realizacji.
Gdy nad projektem pracuje większy zespół, warto rozważyć narzędzie pozwalające połączyć roadmapę ze szczegółowym planem pracy. Można do tego wykorzystać między innymi Asanę lub Jirę, zależnie od sposobu organizacji projektu.
Do wspólnego opracowywania koncepcji i wizualnego przedstawiania planu przydatne mogą być także tablice, takie jak Miro.
Przy wyborze rozwiązania zwróć uwagę na trzy kwestie: czy każdy widzi aktualną wersję, czy można łatwo wprowadzać zmiany i czy narzędzie nie wymaga więcej pracy niż sam projekt.
Dobrze utrzymywany arkusz będzie bardziej użyteczny niż rozbudowany system, w którym informacje szybko się dezaktualizują.
Jak kontrolować realizację roadmapy?
Najprostszy sposób polega na porównywaniu zaplanowanych rezultatów z tym, co rzeczywiście udało się osiągnąć.
Sama informacja, że zespół wykonał 80% zadań, niewiele mówi o stanie projektu. Pozostałe 20% może obejmować prace, bez których nie da się uruchomić produktu.
Dlatego podczas oceny postępów trzeba patrzeć przede wszystkim na zakończone etapy, osiągnięte kamienie milowe i przeszkody wpływające na dalszą realizację.
Przydatny jest prosty status:
- Planowany, etap nie został jeszcze rozpoczęty.
- W realizacji, zespół pracuje nad jego rezultatem.
- Zagrożony, istnieje istotne ryzyko niedostarczenia wyniku lub przekroczenia terminu.
- Zakończony, uzgodnione kryteria ukończenia zostały spełnione.
Status „zagrożony” powinien prowadzić do konkretnej decyzji. Może to oznaczać zmianę kolejności prac, ograniczenie zakresu, przydzielenie dodatkowych zasobów albo aktualizację terminu.
Nie trzeba zmieniać całej roadmapy po każdym niewielkim opóźnieniu. Jeżeli jednak problem wpływa na kolejne etapy lub główny cel, jego konsekwencje powinny być widoczne dla osób zarządzających projektem.
Najczęstsze błędy przy tworzeniu roadmapy
Zbyt wiele szczegółów
Jeśli roadmapa zawiera setki zadań, traci swoją podstawową funkcję. Trudniej wtedy zauważyć najważniejsze cele i zależności.
Rozwiązaniem jest pozostawienie w niej głównych etapów oraz kamieni milowych, a szczegółowych prac w osobnym planie.
Etapy bez konkretnych rezultatów
Sformułowania „rozwój marketingu” czy „poprawa systemu” nie określają, po czym można poznać zakończenie prac.
Każdy etap powinien prowadzić do sprawdzalnego wyniku.
Terminy ustalone bez oceny zasobów
Data wpisana do tabeli nie oznacza, że zespół jest w stanie jej dotrzymać.
Przed zatwierdzeniem terminów trzeba uwzględnić dostępność pracowników, zależności i zakres niepewności.
Brak osoby odpowiedzialnej
Kiedy za etap odpowiada ogólnie „dział marketingu” albo „zespół IT”, może zabraknąć osoby, która dopilnuje jego zakończenia.
Warto wyznaczyć jednego właściciela rezultatu, nawet jeśli zadania wykonuje wiele osób.
Brak aktualizacji
Mapa drogowa przygotowana na początku projektu nie zawsze odpowiada sytuacji po kilku miesiącach.
Zmieniają się wymagania, koszty, dostępne zasoby i wiedza o klientach. Dlatego plan trzeba okresowo weryfikować.
Zmienianie priorytetów bez uzasadnienia
Przeciwieństwem sztywnego planowania jest ciągłe przesuwanie inicjatyw pod wpływem nowych pomysłów.
Każda większa zmiana powinna wynikać z konkretnej informacji, ograniczenia lub decyzji biznesowej. W przeciwnym razie zespół traci możliwość planowania kolejnych prac.
Kiedy roadmapa projektu jest naprawdę potrzebna?
Mapa drogowa ma największy sens wtedy, gdy przedsięwzięcie wymaga kilku powiązanych etapów, angażuje różne osoby lub wiąże się z decyzjami podejmowanymi w czasie.
Przydaje się szczególnie podczas uruchamiania nowych produktów, wdrażania systemów, wchodzenia na nowe rynki oraz realizacji dłuższych projektów rozwojowych.
Nie każde działanie wymaga jednak osobnej roadmapy.
Jeśli projekt jest niewielki, dobrze określony i obejmuje kilka prostych zadań, zwykła lista prac z terminami i odpowiedzialnością może być wystarczająca.
Najważniejsze jest to, aby plan pomagał podejmować decyzje.
Zacznij od jednego celu, podziel drogę do jego osiągnięcia na najważniejsze etapy, określ warunki ich ukończenia i sprawdź zależności. Dopiero później dobierz terminy i sposób prezentacji.
Tak przygotowana roadmapa nie jest deklaracją, że wszystko odbędzie się zgodnie z pierwotnym planem. Jest narzędziem, które pozwala świadomie zarządzać rozwojem projektu i reagować, gdy rzeczywistość odbiega od założeń.
